Hansısa müddəanı təndiq edərkən nələrə fikir vermək lazımdır?

Hər hansı bir müddəanı tənqid edərkən aşağıdakı 10 sualı özümüzdən soruşmalıyıq:

1. Müddəa nə demək istəyir?

2. Müddəa qapalıdırmı?

3. Müddəanın lehinə nə kimi dəlil və ya dəlillər var?

Davamı...

Düşünmək nədir və dəlillə bağlı nə kimi məntiqi sonucları var?

Düşünmək- zehnin doğru bilgiləri düzgün şəkildə ardı-ardına düzməklə nəticəyə doğru addımlaması deməkdir. Bu tərifdən dəlillə bağlı dörd maraqlı fakt əldə etmək olar:

1. Bir var, dəlilin “məzmun”u, bir də var, dəlilin “forma”sı. Dəlilin məzmunu onun öz daxilində ehtiva elədiyi bilgilərə, dəlilin forması isə həmin bilgilərin müəyyən bir tərzdə ardı-ardına düzülüşünə deyilir. Məsələn,

(1) Əjdər insandır.

(2) Hər bir insan ölümlüdür.

(3) Deməli, Əjdər ölümlüdür.

1-ci və 2-ci cümlələri dəlil kimi, 3-cü cümləni isə isbatlanması gərəkən müddəa kimi nəzərdən keçirsək, bu zaman 1-ci və 2-ci cümlələr bir bilgi kimi “dəlilin məzmunu”, həmin bilgilərin verildiyi kimi müəyyən bir şəkildə ardı-ardına düzülüşü isə “dəlilin forması” adlanır.

Davamı...

Əbədi əzab problemi

  1. Giriş

İnsanın əbədi olaraq Cəhənnəmdə əzəba məruz qalması ilə bağlı teoloqlar, filosoflar və ariflər arasında ciddi fikirayrılığı vardır. Uyğun məsələ ilə bağlı bir neçə təsvir var:

  1. Bəzi insanlar əbədi olaraq Cəhənnəmdə əzaba məruz qalacaqlar və bu əzab sonsuzadək davam edəcək.
  2. Əbədi əzaba məruz qalan insanlar Cəhənnəmdə günahlarına görə cəzalarını çəkdikdən sonra yox olacaqlar.
  3. Əbədi əzaba məruz qaldıqları iddia olunan kimsələr cəzalarını çəkdikdən sonra əzab onlar üçün artıq şirinləşəcək.
  4. Əbədi əzaba məruz qaldıdları iddia olunan insanlar əslində günahlarına görə cəza çəkdikdən sonra Cəhənnəmdən çıxıb Cənnətə daxil olacaqlar.  
Davamı...

Fitrət Anlayışı- Mürtəza Mütəhhəri

Kitab barədə qısa məlumat: 

Fəlsəfi və sosioloji rakursdan insan və onun xüsusiyyətləri araşdırma obyekti olaraq bütün dövrlərdə ciddi önəm daşımışdır. Görəsən, insanda olan təbii xüsusiyyətlər zatidir, yoxsa sonradan qazanılır, modern dünyada çox işlədilən humanizm, insani dəyərlər fitrət anlayışı ilə eynidirmi, yoxsa bunlar fərqli mövzulardır? Mürtəza Mütəhhəri “Teizm seminarları” kitabında olduğu kimi, burada da seminar iştirakçılarının qeyd edilən mövzu ilə bağlı suallarını cavablayır, dinin qaynağı və insani meyillərlə bağlı O. Kont, Spenser, E. Durkhaymın və B. Rassel kimi qərb intellektuallarının fikirlərini qeyd edib onların görüşlərini incələyir. “Fitrət” anlayışı Mütəhhərinin öz dili ilə desək, İslam təlimlərinin “şah mövzu”su hesab olunur.

 

Elmi Redaktor: Emin İmanlı 

Davamı...

Dil və Kainat- Dr. Suruş Dabbağ

 

Kitab barədə qısa məlumat: 

Lüdviq Vitgenşteyn (1889-1951) özünə qarşı çıxaraq “düşünmək” üçün yeni bir cığır aça bilən filosof idi. O, cəbhədə olarkən öz hərbi çantasında ilk böyük əsərinin qeydlərini- “Məntiqi-Fəlsəfi Traktat”, 20-ci əsrin ən nüfuzlu düşüncələrini çiyinləri üzərində daşıyırdı.

Vitgenşteynin düşüncələrinin dərinliklərinə dalanda insan öz təəccübünü gizlədə bilmir. Cəsarətlə iddia etmək olar ki, Vitgenşteyn, Bertrand Rasselin deyimi ilə desək, bu düha mücəssəməsi 20-ci əsrdən 21-ci əsrə qədəm qoyaraq olduqca aktual fəlsəfi mövzuları önə çəkən yeganə filosofdur. O da bəzi mütəfəkkirlər kimi öz zəmanəsini qabaqlamışdı. Buna görə də öz tənhalığında daima bir axtarışda idi.

Bu günün mötəbər akademik mərkəzləri yekdil şəkildə qəbul edirlər ki, dövrümüzün indiki bilik durumunun formalaşdırılmasında əhəmiyyət daşıyan dünya tarixinin beş böyük mütəfəkkiri arasında Vitgenşteyn Aristotel, Platon, Kant və Nitsşedən sonra beşinci yerdə dayanır.

Tərcüməçi: Emin İmanlı

Davamı...

Fəlsəfənin mahiyyətini açıqlayan ən gözəl təmsil

Fəlsəfənin mahiyyətini, zənnimcə, açıqlayan ən gözəl təmsil “mütərcim-tərcümə-mətn” üçlüyüdür. Bu üçlükdə filosof “mütərcim”, fəlsəfə “tərcümə”, gerçəklik isə “mətn” kimi çıxış edir. Bu mənada, filosof “gerçəklik” adlı mətni oxuyaraq anladıqlarını fəlsəfi dilə tərcümə edir. Belə bir təmsilin məntiqi sonuclarını sadalamaq istəsək, aşağıdakıları qeyd etmək olar:

Davamı...

Dinə dair müddəaları ayırd etmə zərurəti

Bəzən dindarlar aşağıdakı iki müddəanı bir-birindən ayırd edə bilmirlər:

(1) Dini mətnlərdə (Quran və mötəbər sünnə) nə varsa, hamısı “həqiqət”dir.
(2) “Həqiqət” adlı nə varsa, hamısı dini mətnlərdə vardır.

Davamı...

Quranı Anlama Məntiqi- Emin İmanlı və Xəyal Tofiqoğlu

Kitab barədə qısa məlumat: 

Müasir dünyada, Qurana yenidən qayıdış, Quranın yenidən düşünülməsi, bir sözlə, Quran oyanışı əhval-ruhiyyəsi hiss olunur. Bu tendensiyanın öz doğru məcrasından yayınmaması, onun düzgün bir şəkildə istiqamətləndirilməsi üçün adıçəkilən elm sahəsinə böyük ehtiyac duyulur. Müəlliflər bu sahədəki marağı nəzərə alıb, Quranı anlama məntiqinə dair müxtəlif bəhsləri bir araya toplayaraq təhlil ediblər. Quranı anlama məntiqi ilə bağlı doğma dilimizdə oxuculara təqdim edilən bu kitab birinci olmasa da, bu yöndə ilk kitablardandır. Quranı anlama məntiqi kitabı Quran elmləri ilə maraqlanan oxuculara, müəllim və tələbələrə elmi bir töhfədir.

Müəlliflər: Emin İmanlı və Xəyal Tofiqoğlu

Davamı...

Gizlilik İlahiyyatı- Dr. Arəş Nəraqi

Kitabça barədə qısa məlumat: 

Müəllif bu yazıda son illərdə din fəlsəfəsi sahəsində Tanrının yoxluğuna dair irəli sürülən ən yeni bir arqumenti – “Tanrının gizliliyi” arqumentini müzakirəyə çıxarır. O əvvəlcə bu arqumenti iki fərqli formatda tərəfsiz və obyektiv şəkildə şərh etməyə, daha sonra isə onları dəyərləndirməyə çalışır. Müəllif yazıda böyük bir fəlsəfi ustalıqla göstərir ki, Tanrının qeybə çəkilməsi heç də Onun var olmamasına dəlil deyil və qeyb təcrübəsi ilə Tanrının var olmaması inancı arasında heç bir məntiqi əlaqə yoxdur.

Elmi Redaktor: Emin İmanlı 

Davamı...

Özünütərbiyə Metodu (fəlsəfi təhlil)- Emin İmanlı

Kitabça barədə qısa məlumat: 

Siz bu nəşrdə heç bir əxlaq kitabında tapa bilmədiyiniz əxlaqi-fəlsəfi bir modellə tanış olacaqsınız. Bu model sayəsində siz əxlaqi dəyər və qaydaları hansı mexanizm çərçivəsində uğurlu şəkildə həyata keçirməli olduğunuzu öyrənəcək və bununla da özünütərbiyədə effektiv nəticəyə nail olacaqsınız. Müəllif bu modeli “TCQ” modeli adlandırır. Müəllifin fikirincə, insan üç mərhələdən- Təyinetmə, Canlandırma və Qərarqəbuletmə – keçməklə hər hansı bir əxlaqi qüsurdan uzaqlaşaraq asanlıqla əxlaqi keyfiyyətə yiyələnə biləcəkdir.

Müəllif: Emin İmanlı 

Davamı...
1 2 3 12