Category : Fəlsəfi

“Varlıq” və “mahiyyət” anlayışları (8-ci dərs)

“Varlıq” ilə “mahiyyət” arasındakı fərq İslam fəlsəfəsində ən fundamental, mərkəzi təlimlərdən biri hesab olunur. Qətiyyətlə demək olar ki, bu fərq İslam metafizikasının sturukturunun altqrumunu təşkil edir. Fəlsəfə tarixində qeyd olunduğu kimi, “varlıq-mahiyyət” ikili bölgüsünü ilk dəfə olaraq müsəlman filosof Farabi irəli sürmüşdür.

Davamı...

Eynimənalılığa sübut (7-ci dərs)

Keçən dərsdə söz verdiymiz kimi, bu dərsdə, varlığın nəyin barəsində işlədilməsindən asılı olmayaraq eyni anlam ifadə etdiyinə dəlil olaraq ikinci sübutu şərh edək: Bölgü varsa, deməli, vəhdət də var. Məntiq elmində deyildiyi kimi, hər bir bölgüdə iki əsas element olur:

Davamı...

Eynimənalılığa sübut (6-cı dərs)

Keçən dərsdə qeyd etdik ki, varlıq anlayışı nəyin barədə işlədilməsindən asılı olmayaraq, mənaca eyni həqiqəti bizə aşılamağa çalışır. Bu yanaşmaya əks olaraq bəzi filosoflar hesab edir ki, varlıq anlayışı hansı mahiyyət barədə işlədilirsə, əslində o mahiyyətin mənasını ifadə edir.

Davamı...

“Varlıq” anlayışının eynimənalılığı (5-ci dərs)

Bildiyimiz kimi, “varlıq” kəlməsini çoxsaylı əşyalar üçün istifadə edə bilirik. Məsələn, deyirik: Ağac var, yer var, insan var, sevgi var, Allah var və s. Burada insan zehnini qurcalayan fəlsəfi sual budur: “Varlıq” anlayışı hər bir cümlədə eyni anlamda işlədilir, yoxsa bir-birindən tamamilə fərqlənən anlamlarda?

Davamı...

“Varlıq” anlayışı (4-cü dərs)

Hər bir şeydən öncə bilməliyik ki, “varlıq” anlayışı fəlsəfənin mərkəzi anlayışı olub, onun altqurumu hesab olunur. Fəlsəfədə tədqiq obyekti olan bütün problemlər məhz bu anlayış ətrafında dövr edir. Bu anlayış öz-özlüyündə aydın, aksiom olub, onu bizə aydınlaşdıran heç bir tərifə ehtyac duymur.

Davamı...

Fəlsəfə nədən danışır? (3-cü dərs)

Birinci dərsdə qısa olaraq fəlsəfənin tərifinə, predmetinə və hədəfinə toxunduq. İndi isə daha ətraflı: Fəlsəfə daşdan, ağacdan, insandan, onlara xas olan xüsusiyyətlərdən bəhs etmir, fəlsəfənin tədqiqat sahəsi daha genişdir- bu, varlığın özüdür, kəndisidir.

Davamı...

Fəlsəfənin tərifi, predmeti və hədəfi (2-ci dərs)

Hər bir insan həm özünün həqiqət, gerçək olduğuna, həm özündən kənarda həqiqətin, gerçəyin olduğuna və həm də ona nail ola biləcəyinə inanır. Nəyi tələb edirsə, nəyə istiqamətlənirsə, bu, onun xəyal, illüziya olduğuna görə deyil, əksinə, onun reallıqda mövcud olduğuna görədir.

Davamı...

Fəlsəfəyə iki fərqli yanaşma (1-ci dərs)

Adətən, bu gün çağımızda fəlsəfəyə iki cür yanaşma var: metod kimi və bilik qaynağı kimi.

Birinci yanaşma fəlsəfəni düşüncələri araşdırmaq, tənzimləmək, başqası ilə dialoqa girmək üçün ondan vasitə kimi istifadə edir. Bu yanaşmanı formal adlandırmaq olar, yəni fəlsəfə bu yanaşma tərzində insana, onun səadətini təmin edən bilgilər, biliklər aşılamır.

Davamı...
1 2